20 februari 2026

2 Manieren om piekergedachten te stoppen als je wilt slapen

Herken je dit? Je ligt in bed en wil gaan slapen, maar je hoofd werkt niet mee. De hele dag trekt aan je voorbij: de collega die een rotopmerking maakt, de klus die nog af moet, het systeem dat niet meewerkt, de deadline die nadert, de targets die je nog moet halen. Vervolgens trekt de toekomst aan je voorbij. Doemscenario’s spelen zich af. Elk uur kijk je op de klok en als je wekker gaat, voel je je gebroken en zie je op tegen de nieuwe dag. Heel vervelend dit, maar je kunt er wat aan doen.

Hoe je piekergedachten kunt stoppen
Om het piekeren te stoppen, kun je allereerst een mindfulnessoefening doen. Nu denk je misschien: “Mindfulness? Dat is toch iets zweverigs? Daar ben ik veel te nuchter voor”. Of: “Dat heb ik wel eens geprobeerd, maar dat werkt niet voor mij. Voor ik het weet nemen mijn piekergedachten het weer over”.

Ooit had ik als nuchtere Hollander ook deze overtuiging, maar inmiddels weet ik: niets is minder waar. Ik zal hieronder aangeven waarom beide redenen geen aanleiding zijn om mindfulness als oplossing direct naast je neer te leggen. Maar eerst zal ik ingaan op wat mindfulness is.

Manier 1: Stop piekergedachten met mindfulness

Wat is mindfulness?

Mindfulness betekent “het bewust aandacht geven aan het moment, zonder oordeel”. Die aandacht kan gaan naar alles wat je denkt, voelt, lichamelijk en emotioneel, en wat je ziet en hoort.

4 simpele mindfulnessoefeningen:

1. De bodyscan (ideaal voor het slapen)

Ga op je rug liggen.
Breng je aandacht naar je hoofd.
Ga daarna langzaam naar je schouders, armen, borst, buik, benen en voeten.

Voel wat je voelt. Zonder oordeel. Je hoeft niets te veranderen.

Ben je afgeleid? Dat is normaal. Breng je aandacht rustig terug.

2.  Mindful eten

Kijk naar je eten. Hoe ziet het eruit? Welke kleuren heeft het?
Neem een hap. Hoe smaakt het? Welke substantie heeft het?

3. Mindful tandenpoetsen

Poets tand voor tand, kies voor kies.
Voel de beweging.
Proef de tandpasta.

Dit traint je aandacht. Hoe vaker je dit oefent, hoe makkelijker het wordt om ’s avonds je gedachten los te laten. En nog een voordeel: je tandarts zal trots op je zijn .

4. Mindful wandelen

Let tijdens een wandeling op:

• geluiden. Hoor je de vogels fluiten? Welke melodie houden ze aan?  
• kleuren. Zie je bomen, zie je water?
• de wind op je huid
• je ademhaling

Dit helpt om uit je hoofd en in je lichaam te komen.

Nu zal ik ingaan op de 2 hierboven genoemde overtuigingen die je misschien hebt over mindfulness.

1. Wetenschappelijk bewezen
Inmiddels hebben wetenschappelijke studies (o.a. Mindfulness practice leads to increases in regional brain gray matter density en Mindfulness Research Update: 2008) aangetoond dat mensen die regelmatig mindfulness (en ook meditatie of yoga) beoefenen een andere hersenactiviteit laten zien. Zo krimpt de amygdala in volume (dichtheid neemt af) na ongeveer acht weken van training, wat zorgt voor minder angst en stress. De grijze massa in de gebieden die verantwoordelijk zijn voor executieve functies, emotionele regulatie en focus (prefrontale cortex), neemt toe. Dat gebeurt ook in de hippocampus, wat verband houdt met verbeterd geheugen, leervermogen en emotieregulatie.

Zowel mindfulness, yoga en meditatie zorgen zo voor verlaging van stress, depressie, angst en het verminderen van pijn en slapeloosheid. Ze zorgen voor een betere emotieregulatie en verhoogde aandacht, meer empathie, een beter vermogen om verschillende perspectieven te zien en een beter bewustzijn van het lichaam en eigen emoties.  

Dus er is niets zweverigs aan mindfulness (meditatie of yoga). Het is gewoon bewezen gezond voor je brein.

2. Oefenen, oefenen, oefenen
Over de tweede reden, “het is niets voor mij, mijn gedachten nemen het weer over”, wil ik het volgende zeggen. Als je mindfulness voor het eerst gaat beoefenen, is het heel normaal dat je gedachten snel weer naar dagelijkse zorgen gaan. Je brein is gewend om te piekeren. Het kiest steeds dezelfde “denk-paden”: het is continu alert en wil je waarschuwen voor gevaar. Dit is van oudsher zijn hoofdtaak. Sterker nog, dit is des te meer een reden om mindfulness te gaan beoefenen, zodat de amygdala, het emotiecentrum, kleiner wordt.

Om te doorbreken dat oude gedachten de kop op steken, zal je moeten blijven oefenen om nieuwe “paden” in je brein te kweken. Zie het als trainen van je spieren in de sportschool: als je nog nooit getraind hebt, zal je lichaam protesteren als je direct met gewichten van 20 kg. start. De spieren moeten eerst krachtiger worden en dat doe je door te starten met lichtere gewichten. En naarmate je spieren sterker worden, kun je steeds zwaardere gewichten pakken. De “paden” in je brein moeten ook eerst groeien en sterker worden om te voorkomen dat je brein weer naar de oude paden schiet.

Maar als je doorzet en blijft oefenen, zal je zien dat je steeds langer mindful kunt blijven tijdens een oefening. Je zal dan inzien dat jouw gedachten maar gedachten zijn. Ze zijn niet altijd waar. En jij bent ze niet. Hoe fijn is dat idee! Als je genoeg oefent, zal je jouw piekergedachten steeds vaker en sneller los kunnen laten. Hierdoor val je sneller in slaap en zal je steeds beter en langer doorslapen.

Manier 2: Stop piekergedachten met een visualisatieoefening
Ben je na het lezen van bovenstaande nog steeds niet overtuigd dat mindfulness iets voor je is? Probeer dan eens een visualisatieoefening. Je beeldt je dan iets in waar je blij en rustig van wordt. Ook hierbij geldt: oefenen, oefenen, oefenen. Want voor je het weet is je visualisatie weer veranderd in de gebeurtenis van die dag of je zorgen voor morgen ☹️.

Om je te helpen, deel ik hierbij een gedicht met je, met toestemming van de schrijver. Deze kwam ik ooit eens tegen en vind ik nog steeds erg mooi. Het brengt mij in elk geval direct in die andere omgeving (dank je, Ina de Jong).

Hoe stop jij jouw piekergedachten als je wilt slapen?

Kun je wel wat ondersteuning gebruiken bij het stoppen met piekeren? Neem gerust contact met me op, ik help je er graag bij.